Menu
Met nieuwe therapieën kanker te lijf

Met nieuwe therapieën kanker te lijf

Tumoren kunnen dankzij targeted therapy en personalised medicine steeds doelgerichter worden behandeld. Stefan Sleijfer, hoogleraar interne oncologie in het Erasmus MC Kanker Instituut: ‘Stap voor stap begrijpen we steeds beter de mechanismen achter tumorgroei.’

‘Binnen de oncologie wemelt het momenteel van de innovaties’, zegt Stefan Sleijfer. De hoogleraar interne oncologie werkt in het Erasmus MC Kanker Instituut aan nieuwe behandelmogelijkheden voor patiënten met kanker. Hij ziet hoopgevende ontwikkelingen, zoals de opkomst van immunotherapie, een behandeling die het eigen afweersysteem van de patiënt versterkt of verandert. Hiermee ontstaan nieuwe mogelijkheden om kankercellen te doden.

Selectiever

Toch is immunotherapie niet altijd een succes. Een grote groep patiënten reageert helaas niet op de behandeling. Dit komt volgens Sleijfer doordat tumoren zich bij elk ziektebeeld en bij elke patiënt anders gedragen. Hij noemt het voorbeeld melanoom, een vorm van huidkanker. ‘Melanoom gedraagt zich vaak heel agressief, maar bij sommige patiënten evolueert de ziekte juist veel langzamer. Door de oorzaken hiervan te achterhalen en beter te doorgronden waarom tumoren niet altijd op therapieën reageren, kunnen we behandelingen selectiever aanbieden.’ Zo worden patiënten steeds meer op maat behandeld. Met steeds betere diagnostiek worden alleen die patiënten behandeld bij wie de behandeling aanslaat.

Miljoenenbesparing

Dit voorkomt veel onnodige behandelingen en kosten, weet Sleijfer. ‘Uit onderzoek blijkt dat ruim de helft van de patiënten met melanoom niet reageert op de behandeling. Als je weet dat een behandeling al gauw een slordige vijfduizend euro per patiënt per maand kost en er jaarlijks ruim duizend nieuwe patiënten met een melanoom bijkomen, dan heb je het echt over een potentiële miljoenenbesparing: serieus geld, dat je liever aan behandelingen uitgeeft die wél aanslaan. En dit geldt ook voor veel andere tumorsoorten, waarbij het percentage patiënten dat reageert op de therapie vaak nog lager is.’  

Minder schade

Een tweede belangrijke ontwikkeling is volgens Sleijfer de opkomst van zogenaamde targeted therapies. Deze behandelingen blokkeren de groei en deling van kankercellen. Dit doen zij door de werking van specifieke moleculen, die de kankercellen nodig hebben voor hun groei en overleving, aan te pakken. Oorspronkelijk was de hoop dat hierbij minder schade aan gezonde cellen wordt toegebracht dan bij chemotherapie en dat bijwerkingen minder vaak zouden voorkomen. Helaas is dit toch vaak niet het geval. Sleijfer: ‘Toch sluit het fenomeen targeted therapies mooi aan op de ontwikkeling van personalised medicine. Hierbij selecteren we heel gericht de juiste patiënten bij wie we verwachten dat een behandeling de beste perspectieven biedt. Dit vergroot de kans op succes aanzienlijk.’ 

Tumor database

Om nog meer patiënten succesvol met een behandeling op maat te helpen, werkt Sleijfer samen met het Center for Personalized Cancer Treatment (CPCT). Dit in Amsterdam gevestigde centrum coördineert momenteel een landelijke studie waar bij inmiddels zo’n duizend patiënten met de uitgezaaide ziekte, een biopt van de tumor is genomen. ‘Vlak voor de start van de therapie worden de DNA-veranderingen in die tumor in kaart gebracht en de uitkomsten op die therapie worden verzameld’ legt Sleijfer uit. ‘Dit levert een schat aan nieuwe informatie op, waarmee we een grote tumor database ontwikkelen met alle relevante kenmerken.’ Deze kennis moet het volgens de oncoloog mogelijk maken om behandelingen steeds gerichter in te zetten.

 ‘Stap voor stap ontdekken we het mechanisme achter tumorgroei.'

Groei afremmen

Sleijfer denkt dat artsen met targeted therapies en personalised medicine steeds beter de tumorcellen kunnen aanwijzen die ervoor zorgen dat de tumor een nieuwe tumorcel ontwikkelt. ‘Stap voor stap ontdekken we het mechanisme achter tumorgroei. Dankzij doelgerichte therapie kunnen we deze groei afremmen. Op dit moment gebruiken we in ongeveer 15 procent van de behandelingen zo’n therapie. Vooral bij borstkanker, maar ook bij longkanker en darmkanker. De inzet van targeted therapie zal in de toekomst eerder toe- dan afnemen.’

Dosering aanpassen

De oncoloog is optimistisch over de toekomst. Hij verwacht door de wetenschappelijke ontwikkelingen patiënten met kanker straks nog gerichter te kunnen behandelen. Een van de grote uitdagingen daarbij is dat kankercellen continu van moleculaire opbouw veranderen, stelt Sleijfer. ‘Hierdoor moeten we testen gaan ontwikkelen om deze veranderingen te kunnen detecteren en om eventueel de therapie te kunnen aanpassen. Bij prostaatkanker bijvoorbeeld bieden bloedtesten veel informatie over hoe de patiënt reageert op een behandeling. Hierdoor kunnen we de behandeling veel sneller tussentijds bijsturen en ook continu nieuwe inzichten verwerven in de ontwikkeling van het ziektebeeld. Ik verwacht dat deze manier van werken over vijf jaar gemeengoed is voor alle grote indicatiegebieden binnen de oncologie.’

Met nieuwe therapieën kanker te lijf Met nieuwe therapieën kanker te lijf Met nieuwe therapieën kanker te lijf